Czym są odkłady pszczele?
Odkłady pszczele to jedna z najważniejszych metod powiększania pasieki oraz utrzymywania silnych i zdrowych rodzin pszczelich. Polega ona na utworzeniu nowej rodziny z części pszczół, czerwiu i zapasów pobranych z istniejącego ula. Dzięki temu pszczelarz może zwiększyć liczbę rodzin bez konieczności ich zakupu, ograniczyć naturalne nastroje rojowe oraz poprawić zdrowotność całej pasieki.
Prawidłowo wykonany odkład pozwala stworzyć silną rodzinę, która jeszcze w tym samym sezonie może rozwinąć się na tyle, aby bezpiecznie przezimować. Dla wielu pszczelarzy odkłady są podstawą nowoczesnej gospodarki pasiecznej.
Dlaczego warto wykonywać odkłady pszczele?
Regularne wykonywanie odkładów przynosi wiele korzyści zarówno początkującym, jak i doświadczonym pszczelarzom.
Najważniejsze zalety:
- zwiększenie liczby rodzin pszczelich,
- ograniczenie nastroju rojowego,
- odmłodzenie pasieki,
- możliwość wymiany matek,
- ograniczenie namnażania warrozy,
- lepsze wykorzystanie silnych rodzin,
- zabezpieczenie pasieki na wypadek strat zimowych.
W dobrze prowadzonej pasiece odkłady są elementem corocznej gospodarki i jednym z najlepszych sposobów na rozwój pasieki.
Kiedy najlepiej robić odkłady pszczele?
Termin wykonania odkładów zależy od regionu Polski, pogody oraz siły rodzin.
Najczęściej odkłady wykonuje się:
Maj
To najlepszy okres dla większości pasiek.
Rodziny są bardzo silne, pojawia się dużo młodych pszczół, a przyroda zapewnia obfity pożytek.
Odkład ma wtedy wystarczająco dużo czasu, aby:
- wychować nową matkę,
- rozwinąć czerw,
- zgromadzić zapasy,
- przygotować się do zimowli.
Czerwiec
To również bardzo dobry termin.
Silne rodziny nadal dysponują dużą ilością czerwiu, a pogoda sprzyja lotom godowym młodych matek.
W wielu pasiekach większość odkładów wykonuje się właśnie po pierwszym większym miodobraniu.
Lipiec
Możliwe jest wykonywanie odkładów także w lipcu, jednak wymagają one większej troski.
Najczęściej konieczne jest:
- podkarmianie, kontrola rozwoju,
- ograniczenie rabunków,
- odpowiednia walka z warrozą.
Im późniejszy odkład, tym mniej czasu pozostaje rodzinie na osiągnięcie odpowiedniej siły przed zimą.
Z jakich rodzin wykonywać odkłady?
Nie każda rodzina nadaje się do tworzenia odkładów.
Najlepiej wybierać rodziny:
- bardzo silne,
- zdrowe,
- łagodne,
- nierojliwe,
- o wysokiej wydajności miodowej,
- dobrze zimujące.
Nigdy nie warto rozmnażać rodzin słabych lub wykazujących problemy zdrowotne. Odkład powinien przejmować najlepsze cechy materiału hodowlanego.
Jakie ramki powinny znaleźć się w odkładzie?
Najczęściej wykorzystuje się:
Ramki z czerwiem krytym
Stanowią podstawę nowej rodziny.
Już po kilku dniach wygryzają się młode pszczoły, które zasilają odkład.
Ramki z czerwiem otwartym
Pozwalają pszczołom wychować nową matkę, jeśli nie poddajemy matki unasiennionej.
Ramka z pokarmem
Powinna zawierać miód oraz pierzgę.
Pierzga jest niezwykle ważna dla wychowu młodych pszczół, jest to białko a miód to węglowodany.
Węza lub susz
Daje pszczołom miejsce do dalszego rozwoju.
Silny odkład bardzo szybko odbudowuje nowe plastry.
Ile ramek powinien mieć odkład?
Nie istnieje jedna uniwersalna odpowiedź.
Najczęściej spotykane są:
Odkład jednoramkowy
Coraz popularniejszy w nowoczesnym pszczelarstwie.
Zalety:
- niewielkie osłabienie rodziny produkcyjnej,
- możliwość wykonania dużej liczby odkładów,
- szybki rozwój przy dobrej pogodzie.
Na kanale YT Pasieka Na Skarpie pokazujemy praktycznie, jak wykonać właśnie taki odkład krok po kroku.
Odkład trzyramkowy
Najczęściej składa się z:
- dwóch ramek czerwiu,
- jednej ramki pokarmowej.
To rozwiązanie bardzo bezpieczne dla początkujących.
Odkład pięcioramkowy
Wykorzystywany głównie podczas sprzedaży odkładów lub przy szybkim powiększaniu pasieki.
Takie rodziny rozwijają się bardzo dynamicznie.
Jak zrobić odkład pszczeli krok po kroku?
Krok 1. Wybierz odpowiednią rodzinę
Rodzina powinna być silna, zdrowa i posiadać dużą ilość czerwiu.
Nigdy nie wykonuj odkładu z rodziny osłabionej.
Krok 2. Przygotuj ul
Najlepiej wcześniej przygotować:
- dennicę,
- korpus,
- zatwór,
- podkarmiaczkę,
- ramki z węzą lub suszem
- daszek.
Dzięki temu ograniczysz czas otwarcia ula.
Ważna jest też dezynfekcja jeżeli użyjesz używanego ula.
Krok 3. Przenieś odpowiednie ramki
Do odkładu przenosi się:
- czerw,
- młode pszczoły,
- zapasy pokarmu.
Należy bardzo uważać, aby nie przenieść starej matki (chyba że taki jest plan).
Krok 4. Zapewnij matkę
Możliwości są cztery:
- matka unasienniona,
- matka nieunasienniona,
- matecznik,
- samodzielny wychów przez pszczoły.
Każde rozwiązanie ma swoje zalety i jest stosowane w zależności od celu prowadzenia pasieki.
Krok 5. Kontroluj rozwój
Po wykonaniu odkładu warto ograniczyć częste zaglądanie do ula.
Pierwszą kontrolę zwykle wykonuje się po kilku dniach, sprawdzając, czy rodzina przyjęła matkę lub rozpoczęła wychów nowej.
W kolejnych tygodniach należy ocenić obecność czerwiu, ilość zapasów oraz tempo rozwoju rodziny. W razie potrzeby odkład można delikatnie dokarmiać syropem cukrowym, szczególnie gdy występują przerwy pożytkowe.
Dlaczego odkłady są tak ważne w nowoczesnym pszczelarstwie?
Odkłady nie służą wyłącznie powiększaniu pasieki. To także skuteczna metoda zarządzania rodzinami pszczelimi. Pozwalają odmładzać matki, zmniejszać ryzyko rójek, lepiej wykorzystywać silne rodziny oraz odbudować pasiekę po ewentualnych stratach zimowych.
W Pasiece Na Skarpie odkłady wykonujemy każdego sezonu, dobierając metodę do siły rodzin i aktualnych warunków pożytkowych. Dzięki temu utrzymujemy zdrowe i silne rodziny, gotowe do intensywnej pracy na kolejnych pożytkach.
Polecane produkty z Pasieki Na Skarpie
- Miód wielokwiatowy
- Miód akacjowy
- Miód lipowy
- Miód leśny
- Pyłek pszczeli
- Miód z dodatkami
Spróbuj prawdziwego miodu prosto z rodzinnej pasieki.
Zapraszamy do sklepu Pasieka Na Skarpie, gdzie znajdziesz naturalne miody odmianowe oraz inne produkty pszczele pochodzące z naszych pasiek z województwa lubuskiego.
Rodzaje odkładów pszczelich
W praktyce pszczelarskiej istnieje kilka sposobów wykonywania odkładów.
Wybór odpowiedniej metody zależy od celu, jaki chce osiągnąć pszczelarz, siły rodzin oraz pory sezonu.
Odkład z matką unasiennioną
To jedna z najskuteczniejszych metod.
Do przygotowanego odkładu poddaje się młodą, unasiennioną matkę.
Dzięki temu rodzina niemal od razu rozpoczyna czerwienie i bardzo szybko się rozwija.
Zalety:
- szybki rozwój rodziny,
- mniejsze ryzyko utraty matki,
- możliwość zaplanowania wymiany matek, - większa szansa na dobre przezimowanie.
To rozwiązanie szczególnie polecane osobom prowadzącym pasiekę towarową.
Odkład z matecznikiem
W tej metodzie do odkładu poddaje się dojrzały matecznik.
Po wygryzieniu młoda matka odbywa lot godowy i rozpoczyna czerwienie.
Jest to rozwiązanie tańsze od zakupu unasiennionej matki, jednak wymaga sprzyjającej pogody i cierpliwości. Jest to najbezpieczniejsza forma poddania matki.
Odkład bez matki
Pszczoły same wychowują nową matkę z młodego czerwiu.
To najbardziej naturalna metoda.
Jej wadą jest dłuższa przerwa w czerwieniu, która opóźnia rozwój rodziny.
Ważne aby wybrać ramkę z jak najmłodszymi jajami t.z. jaja proste, ich wiek jest do 3 dni od złożenia przez matkę.
Odkład jednoramkowy
Coraz większą popularność zdobywa metoda wykonywania odkładów jednoramkowych.
Polega ona na pobraniu jednej ramki z czerwiem wraz z obsiadającymi ją młodymi pszczołami oraz dodaniu pokarmu i matki lub matecznika.
Najważniejsze zalety:
- minimalne osłabienie rodzin produkcyjnych,
- możliwość wykonania dużej liczby odkładów,
- łatwiejsza kontrola nastroju rojowego,
- ekonomiczne wykorzystanie silnych rodzin.
Interesujesz się pszczelarstwem?
Na kanale Pasieka Na Skarpie regularnie publikujemy praktyczne filmy pokazujące prowadzenie pasieki przez cały sezon – od wykonywania odkładów po miodobranie i przygotowanie rodzin do zimy.
Jak uniknąć najczęstszych błędów podczas wykonywania odkładów?
Nawet doświadczeni pszczelarze mogą popełniać błędy. Oto najczęstsze z nich.
Zbyt słaba rodzina
Nie należy wykonywać odkładów z rodzin, które same wymagają wzmocnienia.
Silna rodzina szybciej odbuduje swoją liczebność i nadal będzie zdolna do zbioru miodu.
Zbyt późny termin
Odkłady wykonane pod koniec lata często nie osiągają odpowiedniej siły przed zimą.
W rezultacie wymagają intensywnego dokarmiania i większej opieki.
Brak zapasów pokarmu
Nowa rodzina potrzebuje energii do budowy plastrów oraz wychowu czerwiu.
Jeżeli w przyrodzie brakuje pożytku, konieczne jest systematyczne dokarmianie.
Zbyt częste przeglądy
Młoda matka potrzebuje spokoju.
Niepotrzebne otwieranie ula może zakłócić jej lot godowy lub czerwienie.
Przeniesienie starej matki
Jest to jeden z najczęstszych błędów początkujących pszczelarzy.
Przed przeniesieniem ramek należy upewnić się, gdzie znajduje się matka.
Ważne jest oznakowanie matki, nieoznakowane ciężej znaleść.
Jak dbać o odkład po jego wykonaniu?
Pierwsze tygodnie decydują o powodzeniu całego przedsięwzięcia.
Regularnie należy kontrolować:
- obecność jajeczek,
- ilość czerwiu,
- zapasy pokarmu,
- rozwój młodych pszczół,
- stan zdrowotny rodziny.
W okresach bezpożytkowych warto stosować niewielkie dawki syropu cukrowego, które pobudzają rodzinę do dalszego rozwoju.
Odkłady a warroza
Jedną z mniej oczywistych zalet wykonywania odkładów jest możliwość lepszej kontroli warrozy.
Przerwa w czerwieniu ogranicza namnażanie pasożyta, a młoda rodzina daje większe możliwości zastosowania odpowiednich metod zwalczania warrozy zgodnie z obowiązującymi zaleceniami.
Nie oznacza to jednak, że sam odkład zastępuje leczenie. Nadal konieczne jest regularne monitorowanie poziomu porażenia i prowadzenie odpowiedniej strategii ochrony rodzin pszczelich
Czy odkłady zwiększają produkcję miodu?
To pytanie pojawia się bardzo często.
Na pierwszy rzut oka wykonanie odkładu osłabia rodzinę produkcyjną.
Jednak w dłuższej perspektywie dobrze prowadzona gospodarka odkładami przynosi wiele korzyści:
- mniej rójek,
- więcej silnych rodzin w kolejnym sezonie,
- młodsze matki,
- lepsze zimowanie,
- wyższa wydajność pasieki.
Dlatego większość zawodowych pszczelarzy wykonuje odkłady każdego roku.
Jak przygotować odkład do zimowli?
Jesienią należy ocenić, czy rodzina osiągnęła odpowiednią siłę.
Dobrze przygotowany odkład powinien:
- posiadać młodą,
- dobrze czerwiącą matkę,
- zgromadzić odpowiednią ilość zapasów,
- zajmować kilka ramek obsiadanych przez pszczoły,
- być wolny od nadmiernego porażenia warrozą.
Jeżeli odkład rozwija się wolniej, można go odpowiednio wzmocnić lub połączyć z inną rodziną.
Podsumowanie
Odkłady pszczele są jednym z najważniejszych elementów nowoczesnej gospodarki pasiecznej. Pozwalają zwiększać liczbę rodzin, ograniczać rójki, wymieniać matki oraz poprawiać kondycję całej pasieki.
Kluczem do sukcesu jest odpowiedni termin, wykorzystanie silnych rodzin oraz systematyczna opieka nad młodymi rodzinami. Dobrze wykonany odkład odwdzięczy się dynamicznym rozwojem i może już w następnym sezonie stać się jedną z najsilniejszych rodzin w pasiece.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
1. Kiedy najlepiej robić odkłady pszczele?
Najczęściej od maja do końca czerwca, gdy rodziny są silne i dostępne są dobre pożytki.
2. Ile ramek powinien mieć odkład?
Najczęściej od 3 do 5 ramek, choć coraz popularniejsze są odkłady jednoramkowe.
3. Czy odkład może sam wychować matkę?
3. Czy odkład może sam wychować matkę?
4. Czy odkład trzeba dokarmiać?
Tak, szczególnie podczas przerw pożytkowych.
5. Jak długo rozwija się odkład?
Pierwsze efekty widać po kilku tygodniach, a pełną siłę zwykle osiąga w kolejnym sezonie.
6. Czy odkłady ograniczają rójki?
6. Czy odkłady ograniczają rójki?
7. Czy warto kupować odkłady?
To dobre rozwiązanie dla początkujących lub przy szybkim powiększaniu pasieki.
8. Jak często można wykonywać odkłady?
8. Jak często można wykonywać odkłady?
9. Czy odkład może dać miód w pierwszym roku?
W sprzyjających warunkach tak, jednak jego głównym celem jest rozwój i przygotowanie do zimowli.
10. Jaka matka jest najlepsza do odkładu?
Najlepiej sprawdza się młoda, unasienniona matka o dobrych cechach użytkowych.
11. Czy odkład jednoramkowy jest skuteczny?
Tak, pod warunkiem wykonania go z silnej rodziny i zapewnienia odpowiedniej opieki.
12. Jakie są najczęstsze błędy przy wykonywaniu odkładów?
Zbyt późne wykonanie, wykorzystanie słabych rodzin, brak pokarmu oraz zbyt częste przeglądy.
Masz pytania dotyczące odkładów?
Skontaktuj się z nami. Chętnie podzielimy się naszym doświadczeniem i pomożemy dobrać odpowiednie rozwiązania zarówno początkującym, jak i doświadczonym pszczelarzom.